Có một yếu tố từng giữ vai trò thiết yếu trong văn hoá Hip Hop, nhưng ngày nay hiếm khi được nhắc đến. Không phải vì nó biến mất. Mà vì Hip Hop đã thay đổi nhanh hơn vai trò mà nó đảm nhiệm.
Đó là Beatbox.
Khi Hip Hop chưa có đủ thiết bị
Cuối thập niên 1970 tại Bronx, New York, Hip Hop hình thành trong điều kiện thiếu thốn gần như mọi thứ: không phòng thu, không nhạc cụ chuyên nghiệp, không ngân sách sản xuất. DJ là trung tâm của bữa tiệc, nhưng thiết bị âm thanh lúc đó đắt đỏ và không phải lúc nào cũng hoạt động liên tục.
Beatbox xuất hiện từ một nhu cầu: Duy trì nhịp điệu khi không có nhạc.
Những nghệ sĩ như Doug E. Fresh, Biz Markie hay Darren “Buffy” Robinson của Fat Boys là những người đã phát triển kỹ thuật mô phỏng máy đánh trống điện tử (drum machine) bằng miệng: kick drum, snare, hi-hat một cách đủ rõ để MC rap và dancer tiếp tục biểu diễn.
Trong bối cảnh Hip Hop đường phố, beatbox không phải một tiết mục riêng. Nó là một giải pháp âm thanh.
Beatboxer giữ nhịp trong cypher, hỗ trợ rapper freestyle, và tạo nền cho breaking. Vai trò của họ gần với một DJ di động hơn là nghệ sĩ biểu diễn độc lập.
Vì sao beatbox từng quan trọng?
Lý do beatbox phát triển mạnh trong giai đoạn đầu nằm ở cấu trúc xã hội của Hip Hop thời đó.
Hip Hop không bắt đầu như ngành công nghiệp âm nhạc mà là văn hoá cộng đồng. Các hoạt động diễn ra ngoài trời, công viên, sân bóng rổ, block party. Và Beatbox đáp ứng chính xác điều này: Không cần điện; Không cần thiết bị; Có thể diễn ở bất cứ đâu; Cho phép tương tác trực tiếp với đám đông.
Nó phù hợp với Hip Hop khi Hip Hop còn là một hình thức tụ họp xã hội hơn là sản phẩm thương mại.
Bước ngoặt khi Hip Hop bước vào phòng thu
Đến cuối thập niên 1980, sự phổ biến của drum machine (đặc biệt là Roland TR-808) và sampler đã thay đổi toàn bộ quy trình sản xuất nhạc rap.
Producer trở thành nhân vật trung tâm mới.
Beatbox, vốn dựa trên biểu diễn trực tiếp, bắt đầu mất đi lợi thế.
Sự thay đổi của thị trường Hip Hop
Khi rap trở thành ngành công nghiệp vào thập niên 90, hệ thống ngôi sao cũng thay đổi.
Khi đó, Rapper trở thành những gương mặt đại diện. Producer trở thành kiến trúc sư âm thanh. Và các Label cần những sản phẩm có thể phát trên radio và bán ra thị trường.
Vì vậy, Beatbox gặp hạn chế. Kết quả là nó dần rời khỏi trung tâm của Hip Hop mainstream.
Hip Hop vẫn phát triển, nhưng thiếu một yếu tố con người
Điều thú vị là khi Hip Hop ngày càng phụ thuộc vào công nghệ, beatbox lại trở thành thứ nhắc về thời kỳ nguyên bản của văn hoá.
Trong khi rap hiện đại có thể được tạo hoàn toàn trên laptop, beatbox vẫn yêu cầu kỹ năng vật lý: kiểm soát hơi thở, cơ miệng và nhịp điệu trong cơ thể.
Nó là một trong số ít hình thức âm nhạc Hip Hop mà cơ thể người vẫn là nhạc cụ duy nhất.
Yếu tố bị ngủ quên, hay chỉ bị đặt sai vị trí?
Gọi beatbox là “bị lãng quên” có thể chưa hoàn toàn chính xác.
Hip Hop không bỏ rơi beatbox. Có thể chúng ta chỉ thay đổi sự ưu tiên. Những yếu tố phụ thuộc vào sự hiện diện trực tiếp của con người tự nhiên bị đẩy ra ngoài trung tâm.
Beatbox vẫn tồn tại, nhưng không còn là nền móng âm thanh của Hip Hop như trước.
Và có lẽ chính điều đó khiến nó trở thành một phần đặc biệt của lịch sử: một yếu tố từng thiết yếu, nay trở thành lời nhắc về thời điểm Hip Hop được tạo ra bằng con người nhiều hơn công nghệ.
Nhưng điều quan trọng nhất là: Hãy giữ nhịp đập của Hip Hop luôn sống!
Đăng kí E-mail để cập nhật và không bỏ lỡ các thông tin mới nhất từ chúng tôi.
